મંગલ મંદિર ખોલો
A gentle prayer-poem by નરસિંહરાવ દિવેટિયા, where a child asks God to open the doors of the holy temple and welcome them in.
The poem
દયામય! મંગલ મંદિર ખોલો!
જીવન વન અતિ વેગે વટાવ્યું,
દ્વાર ઊભો શિશુ ભોળો,
દયામય! મંગલ મંદિર ખોલો!
તિમિર ગયું ને જ્યોતિ પ્રકાશ્યો,
શિશુને ઉરમાં લ્યો, લ્યો,
દયામય! મંગલ મંદિર ખોલો!
નામ મધુર તમ રટ્યો નિરંતર,
શિશુ સહ પ્રેમે બોલો,
દયામય! મંગલ મંદિર ખોલો!
દિવ્ય-તૃષાતુર આવ્યો, બાલક,
પ્રેમ-અમીરસ ઢોળો,
દયામય! મંગલ મંદિર ખોલો!
— નરસિંહરાવ દિવેટિયા (Narsinhrao Divetia)
A child has crossed through the "forest of life" very quickly and now stands innocently at God's holy door. Once darkness (તિમિર) is gone and light (જ્યોતિ) shines, the child asks to be taken into God's heart, to be spoken to with love, and — being thirsty for the divine — asks for a shower of loving nectar (અમીરસ).
શબ્દાર્થ (word meanings)
સ્વાધ્યાય · Comprehension
MCQ — સાચા જવાબ પર ટિક કરો
(અ) ઈશ્વર
(ક) જીવન
(બ) જ્યોતિ — કવિતામાં "તિમિર ગયું ને જ્યોતિ પ્રકાશ્યો" લખ્યું છે.
(અ) મધુર
(અ) અમીરસ
કાવ્ય પંક્તિ સમજાવો (explain the poem lines)
આ પંક્તિમાં બાળક કહે છે કે તેણે પોતાનું જીવન-રૂપી જંગલ (વન) બહુ ઝડપથી (અતિ વેગે) પસાર કરી નાખ્યું છે, અને હવે એક ભોળું, નિર્દોષ બાળક બનીને ઈશ્વરના દ્વાર (દરવાજા) આગળ ઊભું છે. તે દયાળુ ઈશ્વરને વિનંતી કરે છે કે તે પોતાનું મંગલ (પવિત્ર) મંદિર જલદી ખોલે, જેથી બાળક અંદર પ્રવેશી શકે.
આ પંક્તિમાં બાળક કહે છે કે તે ઈશ્વરનું મધુર (મીઠું) નામ સતત (નિરંતર) રટ્યા કરે છે — એટલે કે વારંવાર જપે છે. બાળક ઈશ્વરને વિનંતી કરે છે કે તે પણ પોતાની સાથે (સહ) પ્રેમથી વાત કરે, અને દયાળુ ઈશ્વર પોતાનું મંગલ મંદિર ખોલે.
ટૂંકા પ્રશ્નો
કવિએ મંદિરને મંગલમય કહ્યું છે.
કવિએ ઈશ્વર માટે દયામય શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો છે.
તિમિર ગયા પછી અજવાળું (જ્યોતિ) થયું.
કવિને ઈશ્વરનું નામ મધુર (મીઠું) લાગે છે.
વિસ્તૃત જવાબ
કવિએ બાળકને ભોળો કહ્યો છે. બાળક ભગવાન પાસે માંગે છે કે તમે જલદી મંદિર ખોલો, અમને હૃદયમાં વસાવો, અમારી સાથે પ્રેમથી બોલો અને અમારા પર અમૃત (પ્રેમ-અમીરસ) વરસાવો.
કવિતામાં એક ભોળું બાળક ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરે છે. તેમના દર્શન કરવા આતુર બાળક ઈશ્વરને કહે છે કે અમને તમારા હૃદયમાં વસાવો, અંધકારને દૂર કરો, અમારી સાથે પ્રેમથી બોલો અને અમારા પર પ્રેમનું અમૃત વરસાવો.
ભાષાજ્ઞાન · Grammar
સમાનાર્થી શબ્દ (synonyms)
વિરોધી શબ્દો (antonyms)
સારા અક્ષરે લખો: વટાવ્યું, પ્રકાશ્યો, તૃષાતુર, દ્વાર, દિવ્ય — copy these five words in your best handwriting, three times each.
વાત-લેખનની · Writing (HOTS / Values for Life)
તમે રોજ સવારે ઊઠીને ભગવાનને પ્રાર્થના કરો છો? પ્રાર્થનાથી થતા ફાયદાઓ જણાવો. — Do you pray to God every morning after waking up? State the benefits of prayer.
હા, હું રોજ સવારે ઊઠીને ભગવાનને પ્રાર્થના કરું છું. પ્રાર્થના કરવાથી મારું મન શાંત અને પ્રસન્ન રહે છે. તેનાથી મને આખો દિવસ સારા કામ કરવાની અને અભ્યાસમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની શક્તિ મળે છે. પ્રાર્થના કરવાથી આત્મવિશ્વાસ વધે છે અને મનમાં ડર ઓછો થાય છે. તે આપણને સારા-ખરાબનો ભેદ સમજવાનું અને નમ્ર બનવાનું શીખવે છે. તેમજ પ્રાર્થના કરવાથી ઈશ્વર પ્રત્યે આભાર અને શ્રદ્ધાની ભાવના જન્મે છે, જેનાથી જીવન વધુ સુખી અને સંતોષી બને છે.
Practice like the real exam
MCQ style (1 mark each)
(બ) નરસિંહરાવ દિવેટિયા
Short answer (2 marks)
ઉર: હૃદય. તિમિર: અંધકાર.
Longer answer (3 marks)
The child, standing innocently at God's holy door, asks God to open the temple gates. The child wants to be taken into God's heart, spoken to with love, and — being thirsty for the divine — asks for God's loving nectar to be poured over them, showing deep devotion and trust.
You did it! 🎉
🏁 Chapter 1 of 7 · Term 1 Gujarati · Niyati, Class 6