જીવનમાં વ્યવસ્થિતતા

શ્રી અરવિંદનો ઓરડો ઉપરથી અસ્તવ્યસ્ત દેખાતો, પણ તેમાંની દરેક ચીજનું ચોક્કસ સ્થાન હતું અને તેમને તેની પૂરી જાણ રહેતી. આ ઉદાહરણ બતાવે છે કે સાચી વ્યવસ્થિતતા બહારના દેખાવ પર નહીં, પણ મનની સ્પષ્ટતા અને વ્યવસ્થાશક્તિ પર આધારિત છે.

આ સરખામણી બતાવે છે કે માત્ર બહારનો દેખાવ સ્વચ્છ હોવો પૂરતો નથી. જો અંદરની (કબાટ, ખાનાં) વસ્તુઓ અસ્તવ્યસ્ત હોય, તો એ વ્યક્તિનું મન પણ એટલું જ અસ્તવ્યસ્ત અને ગૂંચવાયેલું હોય છે.

એકાગ્રતાથી કામ કરવાનો સમય ઘણો ઘટી જાય છે — જે કામ સામાન્ય રીતે એક કલાકમાં થતું, તે એકાગ્રતાથી ચોથા ભાગના સમયમાં જ પૂરું થઈ શકે છે, જેથી ઘણો સમય બચી જાય છે.

લાઈબ્રેરીમાં હજારો પુસ્તકો હોવા છતાં, તે બધાં ગોઠવેલાં, વર્ગીકરણ કરેલાં અને નોંધાયેલાં હોય છે — તેથી પુસ્તકનું નામ બોલતાં જ થોડી મિનિટોમાં એ મળી જાય છે. આ બતાવે છે કે વ્યવસ્થિતતાનો અર્થ ઓછી વસ્તુઓ રાખવી એ નથી, પણ ઘણી વસ્તુઓને પણ સંપૂર્ણ પદ્ધતિસર ગોઠવવી એ છે.

શ્રી અરવિંદ કહે છે કે જે લોકો વસ્તુઓની સંભાળ રાખી શકતા નથી, તેમને એ વસ્તુઓ રાખવાનો હક જ નથી.

(બ) શ્રીમાતાજી

(બ) સુવ્યવસ્થિત, સ્વચ્છ

ખડિયો: લખવાની શાહી રાખવાનું પાત્ર. લે-મૂક: વસ્તુઓ લેવી-મૂકવી, સંભાળવી.

શ્રી અરવિંદનો ઓરડો પુસ્તકો અને કાગળોના ઢગલાથી ભરેલો દેખાતો, છતાં દરેક ચીજનું ચોક્કસ સ્થાન હતું અને કંઈ પણ ખસેડાય તો તેમને તરત ખબર પડી જતી. તે જ રીતે લાઈબ્રેરીમાં હજારો પુસ્તકો હોવા છતાં, બધાં વર્ગીકૃત અને નોંધાયેલાં હોવાથી કોઈ પણ પુસ્તક મિનિટોમાં મળી જાય છે. આ બંને ઉદાહરણો બતાવે છે કે સાચી વ્યવસ્થિતતાનો અર્થ ઓછી વસ્તુઓ રાખવી નહીં, પણ ઘણી વસ્તુઓ હોવા છતાં તેમને બુદ્ધિપૂર્વક અને પદ્ધતિસર ગોઠવવી એ છે — જે મનની સ્પષ્ટતા અને શિસ્તમાંથી જન્મે છે.